Kursy

Kursy prowadzone i współprowadzone przez pracowników Pracowni Geografii Fizycznej na studiach stacjonarnych w IGiGP UJ

Ćwiczenia terenowe regionalne – Karpaty

przedmiot: ćwiczenia terenowe regionalne – Karpaty
prowadzący: dr hab. Jarosław Balon i zespół
kod: WB.IG-1251-D
ECTS: 3
opis: Środowisko geograficzne młodych gór fałdowych. Wpływ budowy geologicznej na wykształcenie rzeźby. Regionalne zróżnicowanie elementów środowiska geograficznego – poziome i pionowe. Antropopresja. Zmiany użytkowania ziemi w górach. Parki narodowe. Etapy zasiedlania Karpat. Geneza i ewolucja osadnictwa. Przemysł: struktura i lokalizacja. Turystyka i lecznictwo uzdrowiskowe. Współczesne przekształcenia społeczno-gospodarcze. Trasa Pogórze Karpackie – Beskidy Zachodnie – Podhale – Tatry Polskie i Słowackie – Podtatrze Słowackie – Zachodnie Karpaty Centralne i Wewnętrzne – Karpaty Wschodnie.


Ćwiczenia terenowe z geoekologii

przedmiot: ćwiczenia terenowe z geoekologii (ćwiczenia terenowe 60 h)
prowadzący: dr Micha Jakiel i zespół
kod: WG.IG-1306-D
ECTS: 3
opis: Praktyczne zastosowanie różnych metod ekologiczno-krajobrazowych w badaniach terenowych. Wydzielenie jednostek struktury środowiska, wyznaczanie granic w krajobrazie, obserwacja zmian krajobrazu za pomoc różnych metod. Obsługa GPS i różnych aplikacji mobilnych w kartowaniu, praca na różnego typu materiałach kartograficznych i obrazowych w terenie. Opracowywanie danych i terenowych oraz sporządzanie map zmian struktury środowiska. Omówienie różnych metod w badaniach środowiskowych i praktyczne ich wykorzystanie w ochronie przyrody i do sporządzania opracowani środowiskowych. • Prace terenowe (40-45 godzin), ćwiczenia kameralne (15-20 godzin) Beskid Wyspowy/Gorce i Beskid Niski


przedmiot: funkcjonowanie środowiska stref polarnych
prowadzący: prof. Wiesław Ziaja z zespołem
kod: WG.IG-3405-D
ECTS: 3
opis: Zasięg stref polarnych i subpolarnych. Obieg energii, klimat, mezoklimat, mikroklimat. Zlodowacenie i deglacjacja. Geosystemy lądolodów. Powstawanie gleb. Zróżnicowanie lądowych zespołów roślinnych i zwierzęcych. Biocenozy morskie. Dynamika abiotycznych elementów środowiska. Aklimatyzacja i adaptacja, sposoby przeżywania ssaków, ptaków, ryb, bezkręgowców i roślin. Środowisko wysp arktycznych i wokół antarktycznych. Człowiek i jego przystosowanie do środowiska polarnego. Skutki współczesnych zmian klimatu. Zagrożenie, ochrona i prognozy zmian środowiska.


Geoekologia z elementami fizjografii

przedmiot: geoekologia z elemetami fizjografii
prowadzący: Dr Agnieszka Nowak-Olejnik, Dr Michał Jakiel
kod: WG.IG-3411-D
ECTS: 6
opis: Wykład: Środowisko przyrodnicze jako system czterowymiarowy. Główne problemy badawcze, metody badań. Struktura środowiska przyrodniczego jako systemu złożonego z różnych elementów oraz powiązania między nimi. Granice, dynamika, funkcjonowanie, rozwój środowiska. Odporność środowiska na presję człowieka a rozwój zrównoważony, konflikty. Usługi ekosystemowe.
Ćwiczenia: Powiązania między elementami środowiska. Granice w środowisku przyrodniczym. Kartowanie i wyznaczanie geokompleksów. Funkcjonowanie geokompleksów, identyfikacja konfliktów. Odporność środowiska przyrodniczego.


Geografia Europy Północnej

przedmiot: geografia Europy Północnej
prowadzący: prof. dr hab. Wiesław Ziaja
kod: WB.IG-5101-D
ECTS: 3
opis: Indywidualność geograficzna. Dania, Norwegia, Szwecja, Finlandia, Islandia, Szkocja, Płn Rosja, przyległe morza. Zróżnicowanie regionalne. Strefowość, astrefowość, piętrowość. Ludność i osadnictwo – narody, języki kultury. Gospodarka tradycyjna i nowoczesna. Krajobrazy kulturowe i naturalne.


Geografia fizyczna Polski

przedmiot: geografia fizyczna Polski
prowadzący: dr Wojciech Maciejowski
kod: WB.IG-0203-DL
ECTS: 4
opis: Przyrodnicze usytuowanie Polski na kuli ziemskiej i w Europie. Przyczyny zróżnicowania, geneza i rozwój środowiska przyrodniczego Polski. Wpływ etapów rozwoju na współczesną budowę geologiczną, rzeźbę i wody Polski. Strefowe i piętrowe zróżnicowanie klimatu, gleb i roślinności. Współczesne przemiany środowiska. Typy krajobrazu i regiony fizycznogeograficzne Polski.


Geografia fizyczna stosowana

przedmiot: Geografia fizyczna stosowana
prowadzący:  dr Agnieszka Nowak-Olejnik
kod: WG.IG-3406-D
ECTS: 4
opis: Praktyczna analiza ocen i ekspertyz środowiskowych. Zapoznanie się z opracowaniami waloryzacji środowiska i planami zagospodarowania przestrzennego jednostek naturalnych oraz administracyjnych. Zasady powstawania planów zagospodarowania przestrzennego jednostek i podstawy prawne. Poznanie barier środowiskowych. Zapoznanie się z pracami ekspertów z różnych dziedzin i instytucji (np. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, Biuro Geodezji i Terenów Rolnych, Parki Narodowe).


Geografia regionalna świata

przedmiot: geografia regionalna świata
prowadzący:dr hab. Jarosław Balon, prof. UJ i zespół
kod: WG.IG-5001-D
ECTS: 7
opis: Podział świata na kontynenty i oceany. Geografia fizyczna poszczególnych części świata: położenie, granice, ukształtowanie poziome, historia i budowa geologiczna, rzeźba, klimat, wody, gleby, szata roślinna i świat zwierzęcy. Fizycznogeograficzny podział regionalny. Charakterystyka głównych regionów świata w zakresie podziału politycznego, struktury zaludnienia i osadnictwa oraz węzłowych cech gospodarki. Rozmieszczenie wybranych obiektów fizycznogeograficznych i społeczno geograficznych na mapie świata,


Geografia Tatr

przedmiot: geografia Tatr
prowadzący:dr hab. Jarosław Balon
kod: WB.IG-5809-D
ECTS: 3
opis: Tatry na tle innych łańcuchów górskich Europy i Karpat. Główne cechy. Historia geosystemu Tatr. Porządki przestrzenne (pasowy, piętrowy, morfologiczny). Typy środowiska. Granice Tatr. Podział regionalny w ujęciu historycznym i współczesnym. Człowiek w przeszłości i obecnie. Przemiany środowiska. Antropopresja. Konflikty człowiek-środowisko.


Geosystemy gór

przedmiot: geosystemy gór
prowadzący: dr hab. Jarosław Balon
kod: WB.IG-5010-D
ECTS: 3
opis: Powstawanie gór. Wpływ struktur tektonicznych na ukształtowanie górotworów. Wpływ wulkanizmu na krajobraz górski. Wpływ zlodowaceń na geosystemy górskie. Kras a geosystemy górskie. Zjawiska ekstremalne w krajobrazie górskim. Piętrowość fizycznogeograficzna. Układ kontynentalizm – oceanizm a geosystemy wysokogórskie. Funkcjonowanie geosystemów górskich. Metodyka fizycznogeograficznych badań gór. Regionalizacja obszarów górskich. Stabilność geosystemów wysokogórskich. Człowiek w krajobrazie wysokogórskim.


Metody badań struktury środowiska przyrodniczego

przedmiot: metody badań struktury środowiska przyrodniczego
prowadzący: pracownicy i doktoranci PGF
kod: WB.IG-3417-D
ECTS:
opis: Struktura środowiska w wymiarze poziomym, pionowym i piętrowym. Model płat – korytarz matryca a model geokompleksu. Granice w środowisku przyrodniczym. Struktura środowiska w różnych typach krajobrazów Polski. GIS w badaniach struktury środowiska. Zastosowania badań struktury środowiska w ochronie przyrody, planowaniu przestrzennym i ocenach środowiskowych. Opracowanie projektu badań struktury środowiska


Metody opracowań fizycznogeograficznych 

przedmiot: metody opracowań fizycznogeograficznych
prowadzący: pracownicy i doktoranci PGF
kod: WB.IG-3408-D
ECTS: 3
opis: Tok postępowania badawczego w opracowaniach naukowych. Metody badań kameralnych i terenowych w geografii fizycznej. Kwerenda literatury zagranicznej w elektronicznych bazach danych. Organizacja badań terenowych. Opracowanie projektu badań naukowych: dobór metod badawczych, harmonogram, kosztorys. Opracowywanie projektu bazy danych. Sposoby prezentacji wyników badań. Modelowanie zjawisk przyrodniczych.


Ochrona środowiska

przedmiot: ochrona środowiska
prowadzący: prof. dr hab. Wiesław Ziaja
kod: WB.IG-2121-D
ECTS: 3
opis: Rozwój idei ochrony przyrody i ochrony środowiska w ujęciu historycznym. Degradacja i ochrona poszczególnych elementów środowiska. Wpływ poszczególnych działów gospodarki na środowisko. Zaburzenia równowagi wielkich geosystemów. Stan środowiska Polski i świata w aspekcie zagrożeń globalnych i lokalnych. Obszary chronione i zagrożone. Międzynarodowa współpraca w ochronie środowiska.


Oceny oddziaływania na środowisko

przedmiot: oceny oddziaływania na środowisko
prowadzący: dr  Michał Jakiel, mgr Marcin Rechciński
kod: WG.IG-2037-D; WG.IG-E-GP-512
ECTS: 6 lub 4
opis: Podstawy prawne ocen oddziaływania na środowisko, metodyka sporządzania opracowań typu OOŚ, teoria prognozowania, prognoza oddziaływania na środowisko, raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, rola instytucji w procedurze OOŚ.


Opracowanie fizjograficzne

przedmiot: oceny oddziaływania na środowisko
prowadzący: dr Miłosz Jodłowski, dr  Michał Jakiel
kod: WG.IG-4136-D; WG.IG-E-GP-511

ECTS: 6
opis: Opracowanie ekofizjograficzne – podstawy prawne, organizacja pracy, struktura dokumentu, kosztorys. Wykonanie poszczególnych części dokumentu: charakterystyka środowiska przyrodniczego, struktura i funkcjonowanie środowiska przyrodniczego, zagrożenia środowiska przyrodniczego, przemiany środowiska przyrodniczego (prognoza), ocena środowiska przyrodniczego pod kątem wybranej działalności człowieka, podział obszaru na strefy funkcjonalno-przestrzenne.


Podstawy geografii fizycznej z elementami astronomii

przedmiot: podstawy geografii fizycznej z elementami astronomii
prowadzący: dr hab. Jarosław Balon, prof. UJ
kod: WB.IG-0101-DL
ECTS: 3 lub 4
opis: Przedmiot badań geografii fizycznej; podstawowe pojęcia: przestrzeń geograficzna, Źródła wiedzy geograficznej. Wszechświat; Galaktyka; Układ Słoneczny, parametry astronomiczne Ziemi; kształt i rozmiary Ziemi; wpływ czynników astronomicznych na naszą planetę; ruchy Ziemi. Szerokość i długość geograficzna; podstawowe układy współrzędnych sferycznych; czas słoneczny, strefowy i urzędowy; strefy czasowe; orientacja w terenie. Budowa wnętrza Ziemi; metody odtwarzania dziejów Ziemi; podział dziejów Ziemi – najważniejsze wydarzenia geologiczne; minerały; skały; podział skał ze względu na genezę; plutonizm; wulkanizm; sejsmika. Skład i budowa atmosfery; ogólna cyrkulacja atmosferyczna; bilans cieplny Ziemi; Elementy i czynniki klimatyczne. Obieg wody na Ziemi; oceany i morza; wody lądowe: podziemne, płynące i stojące; źródła, jeziora; zlodowacenie plejstoceńskie i współczesne; rodzaje lodowców; lody morskie; wpływ różnych czynników na ukształtowanie powierzchni Ziemi; modelowanie powierzchni Ziemi: pojęcie gleby; proces glebotwórczy, główne czynniki glebotwórcze; główne czynniki wpływające na rozmieszczenie organizmów żywych na Ziemi; strefowość i piętrowość roślinna; państwa florystyczne i krainy zoogeograficzne. Środowisko przyrodnicze a życie człowieka. Ekumena i anekumena. Wpływ warunków środowiskowych na działalność człowieka. Wpływ antropopresji na litosferę, atmosferę, hydrosferę i biosferę. Antropogeniczne przemiany środowiska.


Problemy zrównoważonego rozwoju

przedmiot: problemy zrównoważonego rozwoju
prowadzący: prof. dr hab. Wiesław Ziaja
kod:WG.IG-2040-D
ECTS:2
opis: Oryginalna koncepcja zrównoważonego rozwoju wypracowana w latach 1969-1992 przez wyspecjalizowane organizacje międzynarodowe. Rozwój koncepcji po roku 1992 – pozytywy i bezdroża. Zasady zrównoważonego rozwoju w polityce i praktyce społeczno-gospodarczej, w różnych skalach (od globalnej poprzez europejską i ogólnopolską do lokalnej), w różnych branżach życia społeczno-gospodarczego, na przykładach różnych jednostek planistyczno-administracyjnych. Gospodarka przestrzenna jako jedna z podstaw zrównoważonego rozwoju regionalnego.


Projekt specjalizacyjny FiKŚP

przedmiot: projekt specjalizacyjny FiKŚP (ćwiczenia terenowe 60 h)
prowadzący: prof. Wiesław Ziaja z zespołem
kod: WG.IG-2016-DM
ECTS: 6
opis: Zajęcia terenowe dla wszystkich studentów I roku specjalności Funkcjonowanie i Kształtowanie Środowiska Przyrodniczego. W ramach zajęć zaprezentowana zostanie tematyka badawcza na konkretnych przykładach w terenie.Studenci wykonują projekty z zakresu specjalności FiKŚP oraz związane z podejmowanymi tematami prac magisterskich. W ramach kursu doskonalony będzie warsztat badawczy studentów, umożliwiający realizację badań do pracy magisterskiej W każdym roku akademickim mogą być podejmowane inne tematy i wybierany inny teren, w którym projekt będzie realizowany. Zajęcia mogą odbywać się w Polsce jak i poza jej granicami.


Przyrodnicze obszary chronione

przedmiot: przyrodnicze obszary chronione
prowadzący: dr Michał Jakiel, dr Agnieszka Nowak-Olejnik
kod: WG.IG-2112-D
ECTS: 3
opis: Podstawy funkcjonowania przyrodniczych obszarów chronionych na świecie i w Polsce. Wybrane aktualne problemy światowej ochrony przyrody. Najważniejsze obszary chronione świata. Różnorodność form ochrony przyrody na świecie i rodzaje obszarów chronionych w Polsce. Funkcjonowanie obszarów chronionych w przestrzeni społecznej. Na konkretnych przykładach omówienie stosowanych praktyk w zarządzaniu przyrodniczymi obszarami chronionymi.


Przyrodnicze podstawy planowania przestrzennego

przedmiot: przyrodnicze podstawy planowania przestrzennego (wykłady + konwesatoria + ćwiczenia terenowe
prowadzący: dr Agnieszka Nowak-Olejnik, dr Michał Jakiel,
kod: WG.IG-E-GP-302
ECTS: 6
opis: Moduł obligatoryjny dla wszystkich studentów, syntetyzujący i porządkujący wiedzę z geografii fizycznej i fizjografii. Teoria systemów, struktura i funkcjonowanie środowiska przyrodniczego, przemiany środowiska, modelowanie zjawisk fizycznogeograficznych, antropopresja oraz przyrodniczych podstaw planowania przestrzennego. Zastosowanie wiedzy i umiejętności z zakresu nauk przyrodniczych w planowaniu przestrzennym – przyrodnicze uwarunkowania planowania, podstawy prawne, zakres merytoryczny dokumentów planistycznych w odniesieniu do zagadnień przyrodniczych.


System środowiska przyrodniczego

przedmiot: system środowiska przyrodniczego
prowadzący: prof. dr hab. Wiesław Ziaja, dr Agnieszka Nowak-Olejnik
kod: WG.IG-2022-D
ECTS: 3
opis: Teoria systemów i jej miejsce w naukach geograficznych. Właściwości i cechy systemów przyrodniczych. Pojęcia sprzężeń zwrotnych, regulacji i równowagi w systemach przyrodniczych. Przykłady różnych systemów przyrodniczych i sposobu ich rozpatrywania. Łańcuchy powiązań między elementami w systemach naturalnych i zmienionych przez działalność człowieka. Cykle przyrodnicze. Przykłady granic i barier w systemie środowiska przyrodniczego. Funkcjonowanie środowiska przyrodniczego. Człowiek w systemie środowiska przyrodniczego – koncepcja hemerobii. Podatność i odporność systemów na wybrane czynniki naturalne i antropogeniczne. Modele systemów przyrodniczych.


Środowiska polarne Ziemi

przedmiot: środowisko polarne Ziemi
prowadzący:prof. dr hab. Wiesław Ziaja
kod: WG.IG-5605-D
ECTS: 2
opis: Wykłady poruszające następujące zagadnienia związane z obszarami polarnymi Ziemi:położenie i granice stref polarnych, budowa geologiczna,rzeźba terenu, gleby, klimat, lodowce i proces recesji lodowców, tundra obszarów polarnych – typy fizjonomiczne, biota organizmów kryptogamicznych, flora i fauna, ochrona środowiska, człowiek w środowisku arktycznym, historia odkryć i badań polarnych.


Tatry

przedmiot: Tatry (ćwiczenia terenowe 30 h)
prowadzący: pracownicy PGF
kod: WB.IG-5901-D
ECTS: 2 lub 3
opis: Zróżnicowanie fizycznogeograficzne Tatr polskich. Budowa geologiczna, formy terenu, klimat, stosunki wodne, zróżnicowanie glebowe, roślinne i faunistyczne Tatr. Wpływ człowieka na środo-wisko: przemysł, pasterstwo, turystyka, narciarstwo. Tatrzański Park Narodowy. Zakopane jako ośrodek turystyczny. Trasa: 1 dzień w Tatrach Reglowych, 1 dzień w Tatrach Zachodnich, 1 dzień w Tatrach Wysokich.


Terenowe metody badań przyrodniczych

przedmiot: terenowe metody badań przyrodniczych (ćwiczenia terenowe 10 h)
prowadzący: pracownicy i doktoranci PGF
kod: WG.IG-0113-DL
ECTS: 3
opis: treść kursu obejmująca zagadnienia z Geoekologii: Powiązania w środowisku przyrodniczym: relacje pomiędzy elementami środowiska przyrodniczego, hierarchia elementów – metody badań. Przemiany krajobrazu – zmiany rzeźby, stosunków wodnych, szaty roślinnej i użytkowania ziemi. Tempo i przyczyny przemian krajobrazu i środowkiska.

Współczesne problemy badań środowiska

przedmiot: wspołczesne probelmy badań środowiska (wykład 30 h)
prowadzący: prof. dr hab. Wiesław Ziaja
kod: WG.IG-0203-DL
ECTS:4
opis: Wyniki najnowszych badań środowiska przyrodniczego w poszczególnych strefach krajobrazowych Ziemi, a zwłaszcza jego stanu i zmian zarówno naturalnych, jak i pod wpływem antropopresji. Problemy kulturowe i polityczne a zmiany środowiska przyrodniczego.

 

Wybrane krajobrazy Ziemi

przedmiot: wybrane krajobrazy ziemi (wykład 30 h)
prowadzący: dr hab. Jarosław Balon, prof. UJ
kod: WG.IG-3412-D
ECTS: 3
opis: W trakcie zajęć zostaną przedstawione studentom wybrane obszary świata, głównie pozaeuropejskie. Wykład bazuje na wiedzy i doświadczeniach, a także materiale ilustracyjnym pozyskanych bezpośrednio w omawianych obszarach przez prowadzącego zajęcia. Wybrano obszary z różnych stref klimatycznych i cechujące się zróżnicowanym krajobrazem. Szczególną uwagę zostanie zwrócona na obszary chronione i pozostałości kultury materialnej.